WEBVTT 00:00:36.410 --> 00:00:40.010 align:center line:90% position:50% size:100% Liburuetatik dator Castillo Suarez, eta liburu artean murgiltzen da. 00:00:40.730 --> 00:00:43.190 align:center line:90% position:50% size:100% Euskarak bazuen jadanik leku handia bere bizitzan. 00:00:43.650 --> 00:00:47.760 align:center line:90% position:50% size:100% Ez du haria eten eta ahots poetikoa eman zion. 00:00:47.820 --> 00:00:49.800 align:center line:90% position:50% size:100% Idazteko asko irakurri behar dela dio Suarezek, 00:00:50.300 --> 00:00:52.780 align:center line:90% position:50% size:100% eta, bere kasuan, oso modu metodikoan. 00:00:53.540 --> 00:00:57.140 align:center line:90% position:50% size:100% Euskaltzain oso izendatu zuten 2022an, eta bere poemak 00:00:57.160 --> 00:00:59.300 align:center line:90% position:50% size:100% hainbat hizkuntzatara itzuli dituzte herrialdeen 00:00:59.510 --> 00:01:00.930 align:center line:90% position:50% size:100% arteko mugak gurutzatzeko. 00:01:01.650 --> 00:01:05.770 align:center line:90% position:50% size:100% Poesia botanikoa idazten duela dio, naturarekin lotura berezia baitu, 00:01:06.290 --> 00:01:09.290 align:center line:90% position:50% size:100% eta sustrai hauekin guztiekin sortzen du bere identitate propioa. 00:01:09.770 --> 00:01:12.470 align:center line:90% position:50% size:100% Esan behar dut liburuz betetako etxe batean 00:01:12.530 --> 00:01:15.430 align:center line:90% position:50% size:100% bizi nintzela. Gure etxean asko irakurri izan da 00:01:15.490 --> 00:01:19.750 align:center line:90% position:50% size:100% beti, eta gure aitak, adibidez, klasikoak maite zituen, 00:01:19.810 --> 00:01:23.120 align:center line:90% position:50% size:100% eta oso estimatuak izan dira liburuak. 00:01:23.160 --> 00:01:26.320 align:center line:90% position:50% size:100% Oparitarako askotan ematen zizkiguten. 00:01:26.540 --> 00:01:31.130 align:center line:90% position:50% size:100% Ama liburuak irakurtzen oroitzen dut. 00:01:31.170 --> 00:01:36.010 align:center line:90% position:50% size:100% Badaukagu horrelako lur txiki bat etxe inguruan eta, orduan, 00:01:36.070 --> 00:01:40.560 align:center line:90% position:50% size:100% guretzat, haurrak ginenetik, irakurtzea beti 00:01:40.590 --> 00:01:44.060 align:center line:90% position:50% size:100% izan da gauza atsegin bat. Eta, beharbada, hori da 00:01:45.160 --> 00:01:48.380 align:center line:90% position:50% size:100% lehendabiziko oroitzapenetako bat. 00:01:48.700 --> 00:01:55.660 align:center line:90% position:50% size:100% Gu bi ahizpa gara, oso desberdinak, eta bizi ginen auzo batean, 00:01:55.820 --> 00:01:59.860 align:center line:90% position:50% size:100% umerik gabeko auzo batean. Hau da, ni ez nintzen alde zaharrean 00:01:59.920 --> 00:02:03.400 align:center line:90% position:50% size:100% bizi. Autobideaz bestaldeko auzo batean 00:02:03.440 --> 00:02:08.840 align:center line:90% position:50% size:100% bizi nintzen, N1-aren inguruan, nolabait esateko, 00:02:08.940 --> 00:02:12.710 align:center line:90% position:50% size:100% Gipuzkoarekin eta Arabarekin mugan, hor mutur batean. 00:02:13.470 --> 00:02:15.630 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut horrek baduela zerikusia 00:02:15.790 --> 00:02:19.650 align:center line:90% position:50% size:100% nire izaerarekin. Izan ere, umerik ez zegoen 00:02:19.710 --> 00:02:21.810 align:center line:90% position:50% size:100% auzo horretan. Nire ahizpa ni baino gazteagoa da, 00:02:21.850 --> 00:02:26.420 align:center line:90% position:50% size:100% eta ez genuen elkarrekin jolasten gure arteko adin tartearengatik. 00:02:26.960 --> 00:02:32.780 align:center line:90% position:50% size:100% Eta iruditzen zait bakartia naizela edo badakidala bakarrik egoten, 00:02:32.820 --> 00:02:34.670 align:center line:90% position:50% size:100% hain zuzen ere, horregatik. 00:02:35.760 --> 00:02:38.940 align:center line:90% position:50% size:100% Autoz eramaten gintuzten herrira 00:02:39.360 --> 00:02:43.560 align:center line:90% position:50% size:100% eta han hartzen genuen autobusa gainerako umeekin ikastolara joateko. 00:02:44.220 --> 00:02:47.890 align:center line:90% position:50% size:100% Baziren nire gelan egunerokoa zuten 00:02:48.050 --> 00:02:53.710 align:center line:90% position:50% size:100% ikasleak edo ikaskideak. Nik ez dut inoiz idazteko ohiturarik 00:02:53.750 --> 00:02:57.170 align:center line:90% position:50% size:100% izan. Ez dut inoiz egunerokorik izan, 00:02:57.230 --> 00:03:03.620 align:center line:90% position:50% size:100% eta oso berandu hasi nintzen idazten. Umetan, agintzen zizkiguten idazlanak 00:03:03.640 --> 00:03:09.240 align:center line:90% position:50% size:100% egiten nituen, baina aparteko ahaleginik egin gabe. 00:03:09.250 --> 00:03:12.440 align:center line:90% position:50% size:100% Eta ondoren hasi nintzen idazten, 00:03:12.780 --> 00:03:16.390 align:center line:90% position:50% size:100% berandu edo, 20 bat urterekin. 00:03:16.630 --> 00:03:20.470 align:center line:90% position:50% size:100% Umea zarenean ez duzu zuk erabakitzen zer irakurri. 00:03:21.050 --> 00:03:24.870 align:center line:90% position:50% size:100% Orduan, gure aitak klasikoak maite zituen: 00:03:25.400 --> 00:03:30.060 align:center line:90% position:50% size:100% Huckleberry Finn, Tom Sawyer, Hogei mila legoako bidaia itsaso azpitik... 00:03:30.120 --> 00:03:33.720 align:center line:90% position:50% size:100% Horiek guztiak irakurri ditut. 00:03:34.200 --> 00:03:40.600 align:center line:90% position:50% size:100% Eta, gero, ikastolan, 'Iholdi' zalea nintzen edo 00:03:42.100 --> 00:03:45.250 align:center line:90% position:50% size:100% 'Asto bat hipodromoan' liburua oso maitea nuen. 00:03:45.810 --> 00:03:49.730 align:center line:90% position:50% size:100% Nolabait esateko, bi mundu nituen, batetik, klasikoen mundua 00:03:49.790 --> 00:03:54.950 align:center line:90% position:50% size:100% eta, bestetik, euskal literaturan orain klasikoak diren liburu horiek. 00:03:55.590 --> 00:03:59.910 align:center line:90% position:50% size:100% Emily Dickinsonek bazeukan gauza berezi bat, 00:03:59.950 --> 00:04:05.660 align:center line:90% position:50% size:100% etxetik ateratzen ez zen emakume bat zen. 00:04:06.320 --> 00:04:10.890 align:center line:90% position:50% size:100% Nire ustez, hain zuzen, horregatik da miresgarria, zeren iruditzen zait 00:04:11.290 --> 00:04:13.870 align:center line:90% position:50% size:100% ongi idazteko bi gauza behar direla: 00:04:14.430 --> 00:04:18.590 align:center line:90% position:50% size:100% batetik, irakurtzea, horrek trebatzen zaituelako, 00:04:19.010 --> 00:04:22.570 align:center line:90% position:50% size:100% eta, bestetik, bizitzea. Eta nik uste dut miresten dudala, 00:04:22.590 --> 00:04:25.070 align:center line:90% position:50% size:100% hain zuzen ere, horregatik, nik 00:04:25.430 --> 00:04:28.430 align:center line:90% position:50% size:100% beti esaten dudanaren kontrako adibidea delako. 00:04:29.070 --> 00:04:32.230 align:center line:90% position:50% size:100% Nola da posible horrelako gogoetak egitea 00:04:32.250 --> 00:04:35.990 align:center line:90% position:50% size:100% eta horrelako gauza ederrak idaztea etxetik atera gabe? 00:04:36.290 --> 00:04:39.190 align:center line:90% position:50% size:100% Eta, gainera, oso poema motzak egiten zituen 00:04:39.230 --> 00:04:43.630 align:center line:90% position:50% size:100% Dickinsonek. Eta beti esaten dut poemarik onenak, 00:04:44.430 --> 00:04:47.270 align:center line:90% position:50% size:100% askotan, motzenak direla, baina zailenak egiten ere bai. 00:04:49.430 --> 00:04:54.370 align:center line:90% position:50% size:100% Zalantza egin nuen, Zuzenbidea egin edo Euskal Filologia, 00:04:54.470 --> 00:04:57.090 align:center line:90% position:50% size:100% bi horien artean egon nintzen. Nik uste dut bietarako 00:04:57.110 --> 00:05:01.130 align:center line:90% position:50% size:100% eman nuela izena, eta, beharbada, iruditu zitzaidan 00:05:01.290 --> 00:05:03.580 align:center line:90% position:50% size:100% abokatua izatearena... Ni oso estua naiz, 00:05:03.620 --> 00:05:07.740 align:center line:90% position:50% size:100% oso zurruna eta oso ordenatua. Beharbada, abokatua izanez gero, 00:05:07.880 --> 00:05:10.680 align:center line:90% position:50% size:100% nire bizitza erokeria litzatekeela pentsatu nuen. 00:05:12.350 --> 00:05:18.030 align:center line:90% position:50% size:100% Akaso, eremu askeago bat irudikatu nuen 00:05:18.110 --> 00:05:20.530 align:center line:90% position:50% size:100% Euskal Filologia ikasiz. 00:05:21.050 --> 00:05:26.270 align:center line:90% position:50% size:100% Hala ere, egia da nire ikaskide gehienek eskolak ematen dituztela, 00:05:26.450 --> 00:05:30.070 align:center line:90% position:50% size:100% eta hori ez da inoiz izan nik buruan neukan zerbait, 00:05:30.470 --> 00:05:34.810 align:center line:90% position:50% size:100% zeren bada jendea bokazioa daukana eskolak emateko. 00:05:36.030 --> 00:05:42.320 align:center line:90% position:50% size:100% Nik oso maitea nuen irakasle bat, ez zena berez 00:05:43.980 --> 00:05:47.180 align:center line:90% position:50% size:100% plantillako irakaslea, esan dezagun, euskara teknikaria zen, 00:05:47.730 --> 00:05:50.930 align:center line:90% position:50% size:100% eta hark ematen zigun literatura garaikidea. 00:05:50.970 --> 00:05:53.590 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut, haren bidez, hura 00:05:53.630 --> 00:05:58.400 align:center line:90% position:50% size:100% euskara teknikaria zelako, hala bukatu nuela euskara teknikari. 00:05:58.480 --> 00:06:02.300 align:center line:90% position:50% size:100% Unibertsitatean nire irakasle izan zen 00:06:02.900 --> 00:06:05.300 align:center line:90% position:50% size:100% Asun Aierbe zena, eta, lanbidez, 00:06:05.600 --> 00:06:09.430 align:center line:90% position:50% size:100% euskara teknikaria zen. Orduan, haren bidez 00:06:10.830 --> 00:06:15.300 align:center line:90% position:50% size:100% iritsi nintzen gaur egun nire lanbidera den horretara. 00:06:15.730 --> 00:06:21.800 align:center line:90% position:50% size:100% Garai hartan, euskarazko soziolinguistikari buruzko 00:06:21.880 --> 00:06:25.920 align:center line:90% position:50% size:100% gauza gutxi zegoen. Katalanez zeuden gauza asko, 00:06:26.560 --> 00:06:30.690 align:center line:90% position:50% size:100% nazioartean ere. Garai hartan, asko begiratzen zitzaion 00:06:30.790 --> 00:06:35.460 align:center line:90% position:50% size:100% Israeli, pentsa! Quebeci, Irlandari... 00:06:35.640 --> 00:06:43.880 align:center line:90% position:50% size:100% Eta hark haren liburuak utzi zizkidan, eta horren bidez 00:06:44.000 --> 00:06:48.530 align:center line:90% position:50% size:100% hasi nintzen euskara teknikari erakunde publikoan. 00:06:48.570 --> 00:06:51.530 align:center line:90% position:50% size:100% Batez ere, erakunde publikoetan aritu naiz, toki administrazioan. 00:06:52.300 --> 00:06:55.310 align:center line:90% position:50% size:100% Oso gogoan dut Hendaiara joan nintzela, 00:06:56.650 --> 00:06:59.710 align:center line:90% position:50% size:100% han zeukan estudio bat liburuz beteta, 00:06:59.730 --> 00:07:04.110 align:center line:90% position:50% size:100% eta kotxea liburuz beteta ekarri nuela. 00:07:04.750 --> 00:07:08.990 align:center line:90% position:50% size:100% Zaila zen orduan liburuak aurkitzea 00:07:09.190 --> 00:07:12.270 align:center line:90% position:50% size:100% eta, garai hartan, ez zen libururik Internet bidez erosten, 00:07:13.190 --> 00:07:17.630 align:center line:90% position:50% size:100% eta Bartzelonara joaten nintzen 00:07:18.550 --> 00:07:20.730 align:center line:90% position:50% size:100% soziolinguistikari buruzko liburuak erostera. 00:07:23.830 --> 00:07:29.620 align:center line:90% position:50% size:100% Euskara teknikari aritu naiz ia beti. Gero, sormen lanak ere 00:07:29.660 --> 00:07:32.620 align:center line:90% position:50% size:100% euskaraz egin ditut beti. Normalean, neure 00:07:32.660 --> 00:07:37.840 align:center line:90% position:50% size:100% burua ez dut itzultzen, eta, gero, nire denbora librea 00:07:37.860 --> 00:07:43.290 align:center line:90% position:50% size:100% euskalgintzari eskaini diot. Hainbat erakundetan aritu naiz, 00:07:43.410 --> 00:07:47.050 align:center line:90% position:50% size:100% Soziolinguistika Klusterra, Topagunea, Idazleen Elkartea, 00:07:47.110 --> 00:07:49.030 align:center line:90% position:50% size:100% Galtzagorri, Berria... 00:07:50.570 --> 00:07:56.700 align:center line:90% position:50% size:100% Nolabait esateko, nire bizitza horri eman diot, 00:07:56.780 --> 00:08:00.500 align:center line:90% position:50% size:100% eta, orain, ardura horiek, 00:08:00.540 --> 00:08:02.500 align:center line:90% position:50% size:100% nolabait, utzita ditudala, 00:08:04.510 --> 00:08:10.520 align:center line:90% position:50% size:100% Euskaltzaindiarekin eta sormen lanekin betetzen dut 00:08:11.580 --> 00:08:12.640 align:center line:90% position:50% size:100% nire bizia. 00:08:23.400 --> 00:08:27.690 align:center line:90% position:50% size:100% Nik ez dut nire burua ikusten eleberri bat idazten, 00:08:27.870 --> 00:08:30.510 align:center line:90% position:50% size:100% arkitektura izugarri konplexua duelako. 00:08:30.730 --> 00:08:36.020 align:center line:90% position:50% size:100% Poema bat edozein tokitan idatz daiteke, 00:08:36.260 --> 00:08:40.020 align:center line:90% position:50% size:100% eta "flash" modukoak izaten dira askotan nireak. 00:08:41.440 --> 00:08:45.650 align:center line:90% position:50% size:100% Entzun dudan kanta bat, ikusi dudan pelikula bat, 00:08:46.150 --> 00:08:48.430 align:center line:90% position:50% size:100% kontatu didaten zerbait, irakurri dudan zerbait... 00:08:48.510 --> 00:08:51.050 align:center line:90% position:50% size:100% Hura apuntatzen dut, eta, besterik gabe, 00:08:51.090 --> 00:08:54.300 align:center line:90% position:50% size:100% apuntatzen ditut gauzak, eta gero osatzen dut poema, 00:08:54.500 --> 00:08:59.280 align:center line:90% position:50% size:100% lasaitasun handiagoarekin. Iruditzen zait nik 00:08:59.340 --> 00:09:05.260 align:center line:90% position:50% size:100% narraziorako ez dudala balio, hitz bat beste baten atzetik jartzeko 00:09:05.320 --> 00:09:08.970 align:center line:90% position:50% size:100% eta aurrelan hori egiteko ez dudala balio. 00:09:09.250 --> 00:09:13.510 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut hizkuntza poetikoa dela menperatzen dudana, 00:09:13.630 --> 00:09:21.810 align:center line:90% position:50% size:100% nolabait, beharbada, askeagoa delako. Egiten duena da kopiatzea, alegia, 00:09:22.410 --> 00:09:25.390 align:center line:90% position:50% size:100% ni akordatzen naiz hasi nintzenean... 00:09:25.430 --> 00:09:30.840 align:center line:90% position:50% size:100% Nik euskarazko poema libururik, unibertsitatean irakurtzen genituenez 00:09:30.880 --> 00:09:35.620 align:center line:90% position:50% size:100% aparte, gutxi. Gure etxean ez da inoiz ohiturarik egon. 00:09:35.660 --> 00:09:36.600 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut 'Harri eta herri' 00:09:36.620 --> 00:09:39.230 align:center line:90% position:50% size:100% zela etxean zegoen poema liburu bakarra. 00:09:39.390 --> 00:09:40.980 align:center line:90% position:50% size:100% Iruditzen zait 00:09:43.200 --> 00:09:46.880 align:center line:90% position:50% size:100% gakoa izan zela, udan 00:09:48.770 --> 00:09:53.290 align:center line:90% position:50% size:100% Mondadori izeneko argitaletxe batek ateratzen zituen poema liburu 00:09:53.300 --> 00:09:58.820 align:center line:90% position:50% size:100% txikiak eta oso merkeak eta oso politak, eta garai eta 00:10:00.700 --> 00:10:05.900 align:center line:90% position:50% size:100% toki ezberdinetako egileak ziren, Horiek erosten nituen, 00:10:05.940 --> 00:10:09.980 align:center line:90% position:50% size:100% eta, nolabait kopiatu egiten nituen, 00:10:10.060 --> 00:10:13.300 align:center line:90% position:50% size:100% kopiatu edo deigarriak egiten zitzaizkidan 00:10:13.380 --> 00:10:17.920 align:center line:90% position:50% size:100% esaldiak berridazten nituen. Nik uste dut hasi nintzenean 00:10:18.120 --> 00:10:22.880 align:center line:90% position:50% size:100% hori egiten nuela. Gero zoaz zure estiloa garatzen eta abar. 00:10:24.290 --> 00:10:28.180 align:center line:90% position:50% size:100% Baina, hasieran, nik uste dut denok egiten dugula 00:10:28.840 --> 00:10:32.510 align:center line:90% position:50% size:100% gustukoa dugun hori gurera ekartzea, nolabait esatearren. 00:10:35.620 --> 00:10:38.230 align:center line:90% position:50% size:100% Bitxia da, zeren, ni lehendabizikoa nintzen 00:10:38.290 --> 00:10:41.210 align:center line:90% position:50% size:100% eta esango nuke Anjel Erro bigarrena zela, 00:10:41.870 --> 00:10:45.900 align:center line:90% position:50% size:100% eta, tira, harrezkero, nik uste dut kariño berezia diodala. 00:10:49.310 --> 00:10:53.550 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut gehiegi idatzi dudan egilea naizela. 00:10:53.930 --> 00:10:58.840 align:center line:90% position:50% size:100% Hau da, hainbat urtetan asko idazten nuen 00:10:59.360 --> 00:11:01.460 align:center line:90% position:50% size:100% eta asko argitaratu. Eta 00:11:05.200 --> 00:11:09.320 align:center line:90% position:50% size:100% klabea izan zen, nolabait, mugarri bat izan zen 00:11:09.540 --> 00:11:12.920 align:center line:90% position:50% size:100% kritika txar bat. Igor Estankonak esan zidan 00:11:13.240 --> 00:11:15.400 align:center line:90% position:50% size:100% edo idatzi zuen, ez naiz gogoratzen 00:11:15.460 --> 00:11:19.830 align:center line:90% position:50% size:100% zein libururi buruz. 00:11:20.210 --> 00:11:26.330 align:center line:90% position:50% size:100% Hark erabili zuen ideia izan zen biribilgune bati bueltak ematea bezalakoa 00:11:26.930 --> 00:11:31.310 align:center line:90% position:50% size:100% zela nire poemak irakurtzea, eta uste dut arrazoi zuela. 00:11:34.270 --> 00:11:39.690 align:center line:90% position:50% size:100% Uste dut gehiegi idaztea ez dela ona, eta utzi behar dela liburuen artean 00:11:40.310 --> 00:11:49.900 align:center line:90% position:50% size:100% tarte bat, batetik, berritzeko. Eta, gero, irakurleak ere eskertzen du 00:11:49.940 --> 00:11:54.130 align:center line:90% position:50% size:100% arnasgune hori. Kontua ez da asko 00:11:54.170 --> 00:11:58.690 align:center line:90% position:50% size:100% edo gutxi daukazun kontatzeko. Iruditzen zait literaturaren 00:11:58.830 --> 00:12:03.300 align:center line:90% position:50% size:100% funtsa adierazpena dela, eta kontatzeko duzun hori 00:12:04.140 --> 00:12:07.880 align:center line:90% position:50% size:100% nola kontatzen duzun da inportanteena, 00:12:08.680 --> 00:12:12.420 align:center line:90% position:50% size:100% eta nola egiten duzun zuk bizi izan duzun hori 00:12:12.500 --> 00:12:18.560 align:center line:90% position:50% size:100% edo zuk kontatu nahi duzun hori irakurlearengana iritsi dadin. 00:12:19.060 --> 00:12:21.280 align:center line:90% position:50% size:100% "... besterik ez dituztelako agerian uzten. 00:12:24.410 --> 00:12:29.720 align:center line:90% position:50% size:100% Baina, urte hartan, euria besterik ez zuen egin. 00:12:32.720 --> 00:12:34.650 align:center line:90% position:50% size:100% Egun bat bestearen atzetik, 00:12:38.610 --> 00:12:41.020 align:center line:90% position:50% size:100% ibaiak bulartu ziren, 00:12:43.320 --> 00:12:46.250 align:center line:90% position:50% size:100% eta, zuk, etxean eman zenituen egun horiek 00:12:48.270 --> 00:12:51.940 align:center line:90% position:50% size:100% kutxatan sartzen zure ordura arteko bizitza". 00:12:54.940 --> 00:12:56.220 align:center line:90% position:50% size:100% Azkenean, idaztea 00:12:57.790 --> 00:12:58.490 align:center line:90% position:50% size:100% teknika bat da. 00:13:01.320 --> 00:13:04.490 align:center line:90% position:50% size:100% Irakurtzen duzun horrek ematen dizu hiztegia, 00:13:04.530 --> 00:13:06.220 align:center line:90% position:50% size:100% ematen dizkizu baliabideak, 00:13:08.710 --> 00:13:11.820 align:center line:90% position:50% size:100% eta nik, tira, ezagutzen dut idazleren bat 00:13:12.200 --> 00:13:14.320 align:center line:90% position:50% size:100% gutxi irakurtzen duena, baina ez nuke esango 00:13:14.360 --> 00:13:19.110 align:center line:90% position:50% size:100% idazle ona denik. Funtsezkoa da. Eta, gero, bada beste gauza bat, 00:13:19.170 --> 00:13:21.790 align:center line:90% position:50% size:100% misterio bat dena. Nire editoreak 00:13:21.910 --> 00:13:24.900 align:center line:90% position:50% size:100% talentua deitzen du, Xabier Mendigurenek. Zer den talentua? 00:13:27.020 --> 00:13:32.350 align:center line:90% position:50% size:100% Misterio bat da, pertsona batzuk badutelako dohaina 00:13:34.230 --> 00:13:39.550 align:center line:90% position:50% size:100% ezerezetik edertasuna ateratzeko. Eta hori misterio bat da. 00:13:39.960 --> 00:13:42.880 align:center line:90% position:50% size:100% Zergatik liburu batzuk funtzionatzen duten, 00:13:43.220 --> 00:13:46.700 align:center line:90% position:50% size:100% beste batzuk ez. Egile batzuk aurrera egiten dute... 00:13:47.420 --> 00:13:49.420 align:center line:90% position:50% size:100% Zergatik batzuek aurrera egiten duten, eta beste batzuk ez. 00:13:52.550 --> 00:13:53.740 align:center line:90% position:50% size:100% Poesia irakurtzen dut, 00:13:55.900 --> 00:14:01.720 align:center line:90% position:50% size:100% gaztelaniaz asko, euskarazkoak denak irakurtzen ditut, 00:14:02.580 --> 00:14:08.570 align:center line:90% position:50% size:100% poesia dezente irakurtzen dut, gaztelaniaz asko. 00:14:08.610 --> 00:14:15.270 align:center line:90% position:50% size:100% Adibidez, iruditzen zait, gaur egun, Rosa Berbel 00:14:15.450 --> 00:14:18.590 align:center line:90% position:50% size:100% Espainian nabarmentzen ari den egile bat dela, 00:14:19.770 --> 00:14:27.300 align:center line:90% position:50% size:100% eta, Galizian, Yolanda Castaño, adibidez, edo Chus Pato dira nabarmenak. 00:14:28.730 --> 00:14:33.680 align:center line:90% position:50% size:100% Katalunian Gemma Gorga, Maria Josep Escrivà. 00:14:35.280 --> 00:14:38.920 align:center line:90% position:50% size:100% Horiek erosten ditut. Batzuetan erosten ditut 00:14:39.040 --> 00:14:41.600 align:center line:90% position:50% size:100% jatorrizko edizioak, baina ez daukat mailarik 00:14:41.640 --> 00:14:47.310 align:center line:90% position:50% size:100% galegoz eta katalanez, eta edizio elebiduna baldin badago, 00:14:47.630 --> 00:14:49.270 align:center line:90% position:50% size:100% gaztelaniaz ere irakurtzen dut. 00:14:49.520 --> 00:14:55.760 align:center line:90% position:50% size:100% Nik uste dut poema liburuak askoz ere ederragoak direla 00:14:55.840 --> 00:15:00.350 align:center line:90% position:50% size:100% edo interesgarriagoak direla. edizioa elebiduna baldin bada. 00:15:00.710 --> 00:15:03.870 align:center line:90% position:50% size:100% Hori poesiagintzan egin daiteke, nolabait esateko, 00:15:03.910 --> 00:15:09.170 align:center line:90% position:50% size:100% liburuaren formatuak uzten duelako. Nik uste dut euskal literaturan 00:15:09.250 --> 00:15:12.490 align:center line:90% position:50% size:100% arazoa beste bat dela. Eta da, egile batzuk 00:15:12.550 --> 00:15:15.450 align:center line:90% position:50% size:100% eleberria egiten duten edo narrazioa egiten duten 00:15:15.650 --> 00:15:19.570 align:center line:90% position:50% size:100% egile batzuk erabakitzen dutenean aldi berean argitaratzea 00:15:19.590 --> 00:15:24.820 align:center line:90% position:50% size:100% euskarazkoa eta gaztelaniazkoa, edo beste hizkuntza batean 00:15:24.980 --> 00:15:29.240 align:center line:90% position:50% size:100% aldi berean argitaratzen dutenean. Hori bai iruditzen zait 00:15:30.540 --> 00:15:36.410 align:center line:90% position:50% size:100% euskararen kalterako dela. Baina, poesiagintzari dagokionez, 00:15:37.230 --> 00:15:39.270 align:center line:90% position:50% size:100% erabat tradizionala da eta 00:15:40.880 --> 00:15:44.960 align:center line:90% position:50% size:100% oso ohitura errotua da edizio elebidunak egitea. 00:15:45.020 --> 00:15:48.720 align:center line:90% position:50% size:100% Beste kontu bat da liburuak aldi berean aurkeztea, 00:15:48.780 --> 00:15:52.510 align:center line:90% position:50% size:100% euskarazko liburu bat eta gaztelaniazko bat, adibidez. 00:15:52.530 --> 00:15:54.670 align:center line:90% position:50% size:100% Zeren hor beti gailentzen da gaztelaniazkoa. 00:15:55.910 --> 00:16:00.690 align:center line:90% position:50% size:100% Hor badago nolabaiteko zirkuitu bat, hemendik kanpo, 00:16:00.770 --> 00:16:07.360 align:center line:90% position:50% size:100% poesia jaialdiak daude eta, hala, munduan barna aritu naiz 00:16:07.660 --> 00:16:09.620 align:center line:90% position:50% size:100% nire poemak, euskarazko poemak 00:16:09.660 --> 00:16:12.660 align:center line:90% position:50% size:100% irakurtzen. Egon naiz, Indian egon, naiz Alemanian, 00:16:12.720 --> 00:16:15.840 align:center line:90% position:50% size:100% orain Poloniara noa... Horrek eskatzen dizu 00:16:16.980 --> 00:16:22.500 align:center line:90% position:50% size:100% zure poemak itzultzea, eta, ahal bada, zubi-hizkuntzarik gabe. 00:16:22.620 --> 00:16:28.160 align:center line:90% position:50% size:100% Hori ez da beti posible. Baina, itzulpenak horrela etorri dira. 00:16:28.540 --> 00:16:32.480 align:center line:90% position:50% size:100% Jaialdietarako behar nituen testuak itzuli behar izan ditut, 00:16:32.520 --> 00:16:36.890 align:center line:90% position:50% size:100% eta batzuetan lagin hori itzuli eta bukatu dugu 00:16:37.130 --> 00:16:38.410 align:center line:90% position:50% size:100% liburu osoa itzultzen. 00:16:40.900 --> 00:16:45.540 align:center line:90% position:50% size:100% Nik beti esaten nuen mugarri bat zela 'Etiopia' liburua, Bernardo Atxagarena, 00:16:46.000 --> 00:16:46.980 align:center line:90% position:50% size:100% eta, beharbada, 00:16:48.480 --> 00:16:51.500 align:center line:90% position:50% size:100% bazeukan, nola esan... 00:16:52.500 --> 00:16:55.980 align:center line:90% position:50% size:100% Berrargitaratu ez den liburu bat izan da. 00:16:56.660 --> 00:16:59.900 align:center line:90% position:50% size:100% Orduan, jende gutxik dauka esku artean. 00:17:00.580 --> 00:17:03.240 align:center line:90% position:50% size:100% Misterio bat da zergatik ez den berriz argitaratu. 00:17:03.260 --> 00:17:09.240 align:center line:90% position:50% size:100% Eta berriki oparitu zidaten. Zaragozako herri batean, 00:17:11.830 --> 00:17:18.240 align:center line:90% position:50% size:100% hor badago albaitaritza fakultate bat, eta nire lagun batek 00:17:18.320 --> 00:17:20.740 align:center line:90% position:50% size:100% oparitu zidan liburua, han erosita, nonbait. 00:17:20.760 --> 00:17:25.800 align:center line:90% position:50% size:100% Han albaitaritza ikasi zuen norbaitek edukiko zuen liburua 00:17:25.900 --> 00:17:32.770 align:center line:90% position:50% size:100% eta saldu zuen edo eman zuen. Ukitu gabe zegoen, eta iruditzen zait 00:17:34.810 --> 00:17:37.630 align:center line:90% position:50% size:100% egin didaten oparirik ederrenetakoa dela. 00:17:41.360 --> 00:17:45.500 align:center line:90% position:50% size:100% Haurrentzat idazten da helduentzat idazten den bezala. 00:17:46.100 --> 00:17:48.460 align:center line:90% position:50% size:100% Beharbada, pixka bat gehiago 00:17:48.510 --> 00:17:51.760 align:center line:90% position:50% size:100% erreparatu behar diozu 00:17:51.770 --> 00:17:55.650 align:center line:90% position:50% size:100% joskerari edo hiztegiari... 00:17:57.680 --> 00:18:00.390 align:center line:90% position:50% size:100% Baina nik beti idazten ditut 00:18:00.450 --> 00:18:02.470 align:center line:90% position:50% size:100% nire gustukoak diren 00:18:04.530 --> 00:18:07.540 align:center line:90% position:50% size:100% ipuinak. Fenomeno bat dago gaur egun, 00:18:07.580 --> 00:18:12.660 align:center line:90% position:50% size:100% eta da umeentzako liburuak beti direla zerbaitetarako. 00:18:13.080 --> 00:18:16.760 align:center line:90% position:50% size:100% Edo erremerre hitz egiten duzulako, edo adoptatua zarelako, 00:18:17.240 --> 00:18:21.770 align:center line:90% position:50% size:100% edo amona hil zaizulako... Beti bada zerbait. 00:18:22.170 --> 00:18:24.470 align:center line:90% position:50% size:100% Ni horren kontra nago. Iruditzen zait 00:18:24.650 --> 00:18:29.190 align:center line:90% position:50% size:100% liburu bat ona baldin bada, ume horrek gozatuko duela edo ez, 00:18:29.350 --> 00:18:33.630 align:center line:90% position:50% size:100% edo triste jarriko dela, liburu guztiak ez direlako alaiak, 00:18:33.850 --> 00:18:37.660 align:center line:90% position:50% size:100% eta liburu horretan bizitzan gertatzen diren gauzak 00:18:38.240 --> 00:18:42.340 align:center line:90% position:50% size:100% gertatuko direla eta ikasiko duela heriotzaz 00:18:42.380 --> 00:18:48.200 align:center line:90% position:50% size:100% edo ikasiko duela, adibidez, familia eredu ezberdinez, 00:18:48.240 --> 00:18:51.360 align:center line:90% position:50% size:100% eta abar. Baina ez liburu horiek 00:18:51.400 --> 00:18:55.920 align:center line:90% position:50% size:100% helburu hori daukatelako, baizik eta kontatzen duten 00:18:56.000 --> 00:18:58.500 align:center line:90% position:50% size:100% istorio horretan agertzen direlako horrelako elementuak. 00:19:01.240 --> 00:19:05.450 align:center line:90% position:50% size:100% Nik apunteak hartzen ditut nonahi. Deigarriak egiten zaizkidan gauzak 00:19:05.470 --> 00:19:09.400 align:center line:90% position:50% size:100% apuntatzen ditut, entzun ditudalako, irakurri ditudalako, 00:19:09.900 --> 00:19:14.440 align:center line:90% position:50% size:100% kontatu dizkidatelako... Eta, gero, osatzen dut poema hori, 00:19:14.540 --> 00:19:19.070 align:center line:90% position:50% size:100% etxean eta, normalean, ordenagailuarekin. 00:19:20.810 --> 00:19:24.360 align:center line:90% position:50% size:100% Liburu bat egin behar dudanean edo poema sorta bat daukadanean, 00:19:25.060 --> 00:19:32.180 align:center line:90% position:50% size:100% edukitzen dut izenburua edo ideia nagusi bat, edo zerbait, 00:19:32.460 --> 00:19:36.810 align:center line:90% position:50% size:100% nolabait haria edo izango dena edo lotuko dituena poemak. 00:19:36.890 --> 00:19:41.260 align:center line:90% position:50% size:100% Iruditzen zait poesiagintzan gauzarik zailena dela, 00:19:41.780 --> 00:19:45.220 align:center line:90% position:50% size:100% egiazko bilduma bat egitea edo liburu bat egitea. 00:19:45.320 --> 00:19:51.010 align:center line:90% position:50% size:100% Hau da, poema sorta asko argitaratzen dira, baina zailena da 00:19:52.550 --> 00:19:58.030 align:center line:90% position:50% size:100% poemen arteko hari hori sortzea, batzuetan ikusezina dena. 00:19:59.010 --> 00:20:05.520 align:center line:90% position:50% size:100% Kostatu ez, baina bitxia izan da gehien saldu dudan poema liburua 00:20:05.580 --> 00:20:08.280 align:center line:90% position:50% size:100% azkena izan dela, alde handiarekin, gainera, 'Alaska'. 00:20:09.320 --> 00:20:13.910 align:center line:90% position:50% size:100% Ez da nik argitaratzea buruan neukan poema liburu bat, 00:20:14.170 --> 00:20:18.870 align:center line:90% position:50% size:100% bazirelako nire aurreko liburuko poemen 00:20:18.890 --> 00:20:24.730 align:center line:90% position:50% size:100% artean baztertutakoak edo, behintzat, nire aurreko liburuan 00:20:24.910 --> 00:20:27.900 align:center line:90% position:50% size:100% 'Irautera' horretan sartu ez nituen testuak. 00:20:28.620 --> 00:20:32.260 align:center line:90% position:50% size:100% Bitxia izan zen, zeren emanaldi bat egin genuen 00:20:32.320 --> 00:20:35.660 align:center line:90% position:50% size:100% Poesia Orduetan, Donostian, 'Alaska' izenekoa. 00:20:35.830 --> 00:20:39.980 align:center line:90% position:50% size:100% Alaska hotela, nire etxe inguruan dagoen hotel abandonatu bat, 00:20:40.880 --> 00:20:45.430 align:center line:90% position:50% size:100% nolabait sortu genuen, dekoratu genuen Victoria Eugenia 00:20:45.450 --> 00:20:48.580 align:center line:90% position:50% size:100% eta berreskuratu genuen hotel abandonatu hura, 00:20:50.060 --> 00:20:54.410 align:center line:90% position:50% size:100% eta karanbola horri esker argitaratu zen 00:20:54.950 --> 00:21:02.560 align:center line:90% position:50% size:100% nik buruan argitaratzea ez nuen liburu bat, bigarren edizioa 00:21:02.620 --> 00:21:06.660 align:center line:90% position:50% size:100% dago orain. Oso harrigarria da poema liburu batean 00:21:07.460 --> 00:21:09.530 align:center line:90% position:50% size:100% bigarren edizio bat izatea. 00:21:12.360 --> 00:21:17.630 align:center line:90% position:50% size:100% Ni liburuaren defendatzailea banaiz, hau da, nik uste dut 00:21:17.650 --> 00:21:20.530 align:center line:90% position:50% size:100% idazleei askotan gehiegi eskatzen zaigula. 00:21:21.210 --> 00:21:24.930 align:center line:90% position:50% size:100% Egin behar duzu liburu bat atera eta, gainera, emanaldi bat, eta, 00:21:24.970 --> 00:21:28.720 align:center line:90% position:50% size:100% gainera, gisa honetako elkarrizketa bat egin, eta, 00:21:28.800 --> 00:21:32.820 align:center line:90% position:50% size:100% gainera, ez dakit zenbat adierazpen sinatu, eta, 00:21:32.880 --> 00:21:39.780 align:center line:90% position:50% size:100% gainera, prest egon nazioartera joateko. 00:21:39.900 --> 00:21:43.610 align:center line:90% position:50% size:100% Berriki atera da Yolanda Castañoren elkarrizketa bat Berrian. 00:21:44.970 --> 00:21:50.040 align:center line:90% position:50% size:100% Justu nik esaten dudanaren kontrakoa da, baina nik uste dut 00:21:50.060 --> 00:21:57.730 align:center line:90% position:50% size:100% aldarrikatu behar dela, baita ere, liburu bat hartzearen ohitura hori, 00:21:57.810 --> 00:22:01.440 align:center line:90% position:50% size:100% norberak etxean eta bere baitarako irakurtzearena. 00:22:19.330 --> 00:22:22.730 align:center line:90% position:50% size:100% Horrelako izendapen bat beti da ohore bat eta pozez 00:22:22.750 --> 00:22:26.690 align:center line:90% position:50% size:100% hartzen den zerbait. Eta, egia esan, 00:22:26.750 --> 00:22:32.610 align:center line:90% position:50% size:100% izendatu eta, berehala, ez nintzen hasi Euskaltzaindiarako lanean edo, 00:22:32.690 --> 00:22:35.750 align:center line:90% position:50% size:100% nolabait ekarpen bat egiten. Ondotik hasi nintzen 00:22:35.810 --> 00:22:41.240 align:center line:90% position:50% size:100% Sustapen Batzordean, baina beti da zerbait pozgarria. 00:22:41.300 --> 00:22:43.180 align:center line:90% position:50% size:100% Egin nuena izan zen 00:22:45.960 --> 00:22:51.010 align:center line:90% position:50% size:100% poesia garaikideari buruzko sarrera-hitzaldi bat. 00:22:51.710 --> 00:22:55.170 align:center line:90% position:50% size:100% Hondamendi batetik 00:22:55.370 --> 00:23:01.010 align:center line:90% position:50% size:100% salbatuko nituzkeen liburuen zerrenda egin nuen, eta hori kateatu nuen 00:23:02.130 --> 00:23:06.610 align:center line:90% position:50% size:100% maitasunari buruzko gogoetekin eta nire bizitza 00:23:07.090 --> 00:23:11.610 align:center line:90% position:50% size:100% pertsonal eta poetikoarekin. Nire poetika azaltzeko 00:23:11.750 --> 00:23:18.870 align:center line:90% position:50% size:100% modu bat izan zen, maite ditudan liburu batzuk aipatuz 00:23:19.030 --> 00:23:23.470 align:center line:90% position:50% size:100% eta kateatuz nire ibilbide pertsonalarekin. 00:23:23.490 --> 00:23:27.150 align:center line:90% position:50% size:100% Euskaltzain oso izendatu ninduten irailean. 00:23:27.330 --> 00:23:32.810 align:center line:90% position:50% size:100% Gero, sarrera hitzaldia egin nuen, eta, orain, hilabetero, 00:23:32.990 --> 00:23:35.890 align:center line:90% position:50% size:100% azken ostiralean, badugu osoko bilkura. 00:23:36.750 --> 00:23:43.890 align:center line:90% position:50% size:100% Bilkura horretan onartzen dira batzordeek proposatutako gauzak. 00:23:45.760 --> 00:23:50.370 align:center line:90% position:50% size:100% Jendeari ezagunagoa egiten zaio SGAE, edo CEDRO, 00:23:50.430 --> 00:23:52.930 align:center line:90% position:50% size:100% Centro Español de Derechos Reprográficos, 00:23:52.950 --> 00:23:56.310 align:center line:90% position:50% size:100% eta gurea, berriz, Euskal Agentzia da. 00:23:56.580 --> 00:23:59.440 align:center line:90% position:50% size:100% Oztopoz betetako bidea izan da, erabat. 00:24:01.240 --> 00:24:04.700 align:center line:90% position:50% size:100% Hamaika auzi izan dugu, nolabait, 00:24:05.570 --> 00:24:10.840 align:center line:90% position:50% size:100% egile eskubideen alorra dirua ematen duen alor bat delako, 00:24:11.700 --> 00:24:19.350 align:center line:90% position:50% size:100% batez ere, asko aritzen diren musikari eta letragile edo idazleentzat. 00:24:20.980 --> 00:24:23.140 align:center line:90% position:50% size:100% Eta, orduan, gurea Euskal agentzia da, 00:24:23.200 --> 00:24:27.650 align:center line:90% position:50% size:100% askoz txikiagoa da, zailtasun izugarri izan du 00:24:28.030 --> 00:24:32.210 align:center line:90% position:50% size:100% abian jartzeko. Martxa hartu diogu. Oraindik ez dugu bazkide asko, 00:24:32.250 --> 00:24:36.680 align:center line:90% position:50% size:100% baina, hasi gara egile eskubideak ordaintzen. 00:24:37.540 --> 00:24:40.940 align:center line:90% position:50% size:100% Badugu oraindik konpondu gabeko auzi bat 00:24:40.980 --> 00:24:42.020 align:center line:90% position:50% size:100% eta da bertsolariena. 00:24:42.030 --> 00:24:48.930 align:center line:90% position:50% size:100% Oraindik gurean ezin dira egon, edo ez daude, momentuz. 00:24:49.010 --> 00:24:53.940 align:center line:90% position:50% size:100% SGAEn jarraitzen dute, eta sinesten dugu horretan, badela 00:24:55.860 --> 00:24:59.690 align:center line:90% position:50% size:100% modua egile eskubideen kudeaketa 00:25:01.530 --> 00:25:06.020 align:center line:90% position:50% size:100% Euskal Herrian egiteko, Euskal Herritik eta 00:25:06.800 --> 00:25:09.320 align:center line:90% position:50% size:100% kontuan hartuz euskal sortzaileak garela. 00:25:11.360 --> 00:25:15.860 align:center line:90% position:50% size:100% Badago lotua 'Irautera', jatorrizko izena da, 00:25:15.880 --> 00:25:21.800 align:center line:90% position:50% size:100% eta ez da nire esaldi bat, bada Jon Gerediaga 00:25:21.820 --> 00:25:24.880 align:center line:90% position:50% size:100% izeneko poeta bat dioena: "Nola jardun iraun behar duenaren 00:25:24.940 --> 00:25:28.560 align:center line:90% position:50% size:100% alde?" Euskaraz sortzea bada 00:25:28.840 --> 00:25:33.380 align:center line:90% position:50% size:100% iraun behar duenaren alde jardutea, alegia, euskaraz sortzea 00:25:33.420 --> 00:25:38.240 align:center line:90% position:50% size:100% hautu politiko bat da, eta, niretzat, oso inportantea da 00:25:38.280 --> 00:25:42.170 align:center line:90% position:50% size:100% hautu hori egin izana. Egia da, itzulpenena 00:25:45.060 --> 00:25:50.630 align:center line:90% position:50% size:100% badela beste toki batzuetara iristeko modu bat, eta, 00:25:51.570 --> 00:25:55.310 align:center line:90% position:50% size:100% alde horretatik, ni toki askotara joan naiz, zorionez, 00:25:57.210 --> 00:25:59.800 align:center line:90% position:50% size:100% itzulpenei esker eta itzultzaileei esker, 00:26:00.480 --> 00:26:06.260 align:center line:90% position:50% size:100% eta iruditzen zait badela modu bat gure berri emateko. 00:26:12.380 --> 00:26:14.120 align:center line:90% position:50% size:100% "Eskerrak ematen hasita, 00:26:14.200 --> 00:26:19.760 align:center line:90% position:50% size:100% lehenbizi euskarari berari eman beharko nizkioke eskerrak. 00:26:19.820 --> 00:26:23.310 align:center line:90% position:50% size:100% Euskarak mundu oso bat eman dit, baina, batez ere, pertsona asko, 00:26:23.330 --> 00:26:28.470 align:center line:90% position:50% size:100% eta zu zara pertsona horietako bat. Euskarak batu gintuen, Castillo, 00:26:28.510 --> 00:26:31.790 align:center line:90% position:50% size:100% eta oso pozik nago horregatik, zu aurkitu izanaz. 00:26:32.840 --> 00:26:35.320 align:center line:90% position:50% size:100% Eta esker onez bizi dut, bai, 00:26:36.860 --> 00:26:42.180 align:center line:90% position:50% size:100% zurekiko tratua. Eta esan beharko nuke, Castillo, 00:26:42.560 --> 00:26:46.570 align:center line:90% position:50% size:100% ate batzuk ireki dizkidazula. Eta oso pozik nago, 00:26:46.640 --> 00:26:50.730 align:center line:90% position:50% size:100% batez ere, poesia onaren atea ireki didazulako. 00:26:51.650 --> 00:26:54.730 align:center line:90% position:50% size:100% Zurekin batera aritzeko aukera izan dut zuzentzaile, 00:26:54.790 --> 00:26:58.430 align:center line:90% position:50% size:100% itzultzaile, eta, orain, askoz gehiago baloratzen dut 00:26:58.910 --> 00:27:02.880 align:center line:90% position:50% size:100% baliabide hori. Poesiarena, poesia onarena 00:27:03.780 --> 00:27:06.450 align:center line:90% position:50% size:100% eta beste gauza batzuk lagunartean gelditzen dira". 00:27:09.020 --> 00:27:13.170 align:center line:90% position:50% size:100% Kategoriako gizon bat da. Nik uste dut 00:27:15.880 --> 00:27:21.370 align:center line:90% position:50% size:100% opari bat direla pertsona batzuk gure bizitzan, eta 00:27:21.690 --> 00:27:27.750 align:center line:90% position:50% size:100% zenbat dakien Fernando Reyk, zenbat dakien, zein eskuzabala den. 00:27:28.310 --> 00:27:35.560 align:center line:90% position:50% size:100% Orain erretiroa hartuko du, eta zer nolako pena dudan nik, zer arrangura, 00:27:36.920 --> 00:27:42.150 align:center line:90% position:50% size:100% Batzorde batean gaudelako elkarrekin 00:27:42.210 --> 00:27:46.120 align:center line:90% position:50% size:100% eta ez dudalako ondoan izango, baina, iruditzen zait 00:27:49.660 --> 00:27:54.060 align:center line:90% position:50% size:100% parekoak dituela maila pertsonala eta maila profesionala 00:27:54.140 --> 00:27:56.300 align:center line:90% position:50% size:100% Fernando Reyk. Iruditzen zait eskerrak 00:27:56.380 --> 00:28:01.440 align:center line:90% position:50% size:100% nik eman beharko nizkiokeela erakutsi didanarengatik.